Denizli’nin Çameli İlçesinden Dünya Bilimine Yeni Bir Tür: ‘Çameli Pelemiri’
Türkiye’nin zengin biyoçeşitliliğine her geçen gün yeni bir halka ekleniyor. Denizli’nin doğal güzellikleriyle ünlü Çameli ilçesinden çıkan bu önemli keşif, Çameli pelemiri adıyla bilim literatüründeki yerini aldı. Emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir’in doğa yürüyüşleri sırasında rastladığı ve dikkatini çeken bitki, yapılan detaylı incelemeler sonucunda daha önce bilinmeyen yeni bir tür olarak tanımlandı.
Keşfin Ardındaki Bilimsel Süreç ve Tanımlama
Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibinin yürüttüğü titiz çalışmalar, bu eşsiz bitkinin bilim dünyasına tanıtılmasını sağladı. Bitkiye uluslararası alanda Cephalaria cameliensis, Türkçe adı ile de Çameli pelemiri ismi verildi. Bu keşif, Türkiye’nin bitki örtüsü üzerindeki bilimsel çalışmaların ne kadar değerli olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, keşif sürecini şu sözlerle aktardı: “Yeni tür ilk olarak, bölgenin doğasını yakından takip eden ve arazi gözlemleriyle çalışmalara değerli katkılar sunan emekli öğretmen Rıfat Özdemir tarafından fark edildi. Ardından Akdeniz Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte yürüttüğümüz morfolojik değerlendirmeler, bitkinin mevcut türlerden farklı olduğunu gösterdi. Moleküler düzeydeki analizler ise Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ergun Kaya’nın katkılarıyla türün tamamen yeni olduğu kanıtlandı.” Bilimsel makalenin, taksonomi alanının saygın dergilerinden Phytotaxa’da yayımlanmasıyla, Çameli pelemiri uluslararası literatürdeki yerini sağlamlaştırdı.
‘Çameli Pelemiri’nin Yaşam Alanı ve Tehlike Durumu
Yapılan araştırmalar, Çameli pelemiri‘nin oldukça dar bir coğrafyada, Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki 1350-1850 metre yüksekliklerde yayılış gösterdiğini ortaya koydu. Prof. Dr. Yıldırım, bitkinin kendine özgü yaprak ve çiçek özelliklerinin, Cephalaria saldaensis, Cephalaria dirmilensis ve Cephalaria lycica gibi yakın akraba türlerden belirgin şekilde ayrıldığını belirtti. Moleküler analizlerin de bu ayrımı doğruladığını ekledi.
Ancak, bu nadir türün geleceği için önemli bir tehdit bulunuyor. Prof. Dr. Yıldırım, türün yaşam alanının sınırlı olması ve bölgedeki yoğun otlatma baskısı nedeniyle, Çameli pelemiri’nin IUCN kriterlerine göre ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Bu durum, koruma çabalarının aciliyetini gözler önüne seriyor.
Türkiye’nin Bitki Çeşitliliğindeki Rolü
Cephalaria cinsi, dünya genelinde yaklaşık 100 tür ile temsil edilirken, Türkiye bu cins için önemli bir çeşitlenme merkezi konumunda. Son tanımlanan Çameli pelemiri ve Cephalaria dumanii türleriyle birlikte Türkiye’deki Cephalaria tür sayısı 49’a, endemik tür sayısı ise 25’e yükseldi. Bu durum, Anadolu’nun bitki örtüsünün küresel önemini ve barındırdığı endemizm oranının yüksekliğini bir kez daha kanıtlıyor.
Prof. Dr. Yıldırım, Çameli halkının doğaya olan duyarlılığına ve yerel yönetimlerin desteğine de teşekkür ederek, bu tür keşiflerin Anadolu’nun henüz keşfedilmeyi bekleyen zengin ekolojik mirasını gün yüzüne çıkardığını belirtti. gazeteportal.com.tr olarak, bu tür önemli bilimsel gelişmeleri sizlere ulaştırmaktan gurur duyuyoruz.
