Modern Hayatın Getirdiği Kaçınılmaz Sorun: Dijital Yorgunluk
Günümüzün hızlı tempolu dünyasında, sürekli bir koşuşturma ve yoğun uyaran bombardımanı altındayız. Bu durum, toplumda yaygınlaşan ve adeta sessiz bir pandemiye dönüşen dijital yorgunluk kavramını ön plana çıkarıyor. Medicana Sağlık Grubu Psikiyatri Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Müge Yaşar, bu sorunun temelinde yatan nedenleri ve çözüm önerilerini gazeteportal.com.tr okurları için değerlendirdi.
Dr. Yaşar, günümüzde sıkça duyulan ‘çok yorgunum’ serzenişinin, aslında tek başına bir teşhis olmadığını, pek çok farklı etkenin bir sonucu olduğunu vurguluyor. Depresyon, anksiyete, uyku bozuklukları ve iş yaşamının getirdiği baskılar gibi geniş bir yelpazedeki nedenler, bu kronik yorgunluğun altında yatabiliyor. Pandemi sonrası dönem ve hızlanan dijitalleşme, bu durumu daha da derinleştirmiş durumda.
Dijital Dünyanın Ruh Sağlığı Üzerindeki Etkileri
Teknolojinin sunduğu sürekli uyaranlara maruz kalmak, ruh sağlığımız üzerinde önemli etkiler yaratıyor. Bildirimler, mesajlar, sosyal medyadaki ‘kusursuz’ hayatlar ve ‘geride kalma’ endişesi, dijital yorgunluk veya sosyal medya yorgunluğu olarak adlandırılan yeni bir tabloyu ortaya çıkarıyor. Dr. Yaşar’a göre, bu durum insan beynini sürekli yüksek alarmda tutarak kronik strese ve sempatik sinir sisteminin aşırı aktivitesine yol açıyor. Bu da bedenin sürekli ‘savaş ya da kaç’ modunda kalmasına neden olarak yıpranmaya yol açıyor.
Yapılan araştırmalar, sosyal medyayı yoğun kullanan bireylerde kaygı, depresyon ve dikkat eksikliğinin yanı sıra belirgin yorgunluk belirtileri gözlemlendiğini gösteriyor. Literatürde ‘Fear of Missing Out (FoMO)’ yani bir şeyleri kaçırma korkusu gibi kavramlar da bu duruma dikkat çekiyor. Bu korkular arttıkça, anksiyete, depresyon ve tükenmişlik hissi de paralel olarak artış gösteriyor.
Yorgunlukla Başa Çıkma Yöntemleri: Yavaşlamak ve Sınır Koymak
Dr. Müge Yaşar, bu modern çağın yorgunluğuyla mücadele etmenin en etkili yollarından birinin yaşam ritmini yeniden ayarlamak olduğunu belirtiyor. Özellikle pandemi sonrası artan ekran süresinin uyku bozuklukları, hareketsizlik ve özgüven sorunlarıyla ilişkili olduğunu söyleyen Dr. Yaşar, ‘dijital hijyen’ ve ‘dijital detoks’ gibi kavramların önemine dikkat çekiyor.
Dijital yorgunluk ile mücadelede sınır koyma becerisinin kritik önem taşıdığını vurgulayan Dr. Yaşar, başkalarının taleplerine veya iş yüküne ‘hayır’ diyebilmenin kişisel zamanı ve enerjiyi koruduğunu ifade ediyor. Ayrıca, mükemmeliyetçi iç sese de sınırlar koymanın gerekliliğini belirtiyor. Dijital detoks kapsamında, yatmadan bir saat önce ekranlardan uzak durmak melatonin salgılanmasını destekleyerek uyku kalitesini artırabilir. Belirlenen saatlerde bildirimleri kapatmak da sürekli tetikte olma halini azaltacaktır.
Zaman yönetimi konusunda ise sadece görevleri listelemek yerine, enerjinin yüksek olduğu zamanları belirleyip en zorlu bilişsel görevleri bu saatlere planlamak, bilişsel tükenmeyi önleyebilir.
Anı Yaşamak ve Kendine Şefkat Göstermek
Yorgunluk ve tükenmişlikten korunmanın bir diğer önemli yolu ise farkındalık (mindfulness) ve nefes egzersizleridir. Dr. Yaşar, anı yaşamaya odaklanmanın zihnin geçmiş veya gelecek kaygıları arasında dolaşmasını azalttığını belirtiyor. Düzenli diyafram nefesi, parasempatik sinir sistemini aktive ederek bedenin dinlenmesine yardımcı oluyor.
Anlam ve amaç katan aktivitelere zaman ayırmak, aile ve arkadaşlarla bir araya gelmek de yalnızlık ve tükenmişlik riskini azaltan güçlü faktörler arasında yer alıyor. Son olarak, Dr. Yaşar, kendine karşı nazik olmanın ve hatalar karşısında kendini yargılamak yerine desteklemenin, mükemmeliyetçilikle mücadelede en etkili araçlardan biri olduğunu ekliyor.
