E-Ticaretin Gizli Maliyeti: İade Süreçleri Üretimden Pahalıya Patlıyor
Günümüzün dijital alışveriş dünyasında, ‘tek tıkla iade’ kolaylığı, tüketiciler için vazgeçilmez bir konfor haline geldi. Ancak bu rahatlığın ardında, hem işletmeler hem de gezegenimiz üzerinde artan bir baskı oluşturan karmaşık bir lojistik operasyonu yatıyor. Gazeteportal.com.tr olarak, hızla büyüyen iade ekonomisinin hem finansal hem de çevresel boyutlarını mercek altına aldık.
Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, bu gelişen ekonomik modeli ve getirdiği zorlukları değerlendirdi. Dr. Pala’nın dikkat çekici tespitleri, e-ticaretin göz ardı edilen yüzünü ortaya koyuyor: “Pek çok durumda, bir giysinin iade süreci, o ürünün tek birim üretim maliyetinden daha yüksek bir operasyonel yük getiriyor. Bu durum, bazı işletmeleri iade edilen ürünleri tekrar satışa sunmak yerine imha etmeye yöneltebiliyor.” Bu çarpıcı gerçek, iade ekonomisinin sürdürülebilirlik açısından ne kadar kritik bir konu olduğunu gözler önüne seriyor.
Tersine Lojistiğin Gölgesindeki Gerçekler
Online alışverişin hayatımızın merkezine yerleşmesiyle birlikte, tüketiciler için sunulan iade kolaylıkları, lojistik sektörünü devasa bir sınavla karşı karşıya bıraktı. Özellikle giyim sektöründe gözlemlenen yüksek iade oranları, ‘Tersine Lojistik’ kavramını kaçınılmaz bir şekilde gündeme taşıdı. Yaşar Üniversitesi’nden Dr. Melisa Özbiltekin Pala, masum gibi görünen bir iade işleminin, aslında ürünün üretim maliyetini dahi aşabilen operasyonel bir yüke ve önemli bir karbon ayak izine yol açabildiğini vurgulayarak, bu süreçlerin etkin bir şekilde yönetilmesinin aciliyetine dikkat çekti.
Tek Bir İadenin Ardındaki Karmaşık Süreç
Bir ürünün müşteriden alınıp depoya geri dönmesi, basit bir işlem gibi görünse de aslında çok katmanlı bir süreci tetikliyor. Dr. Pala, bu sürecin detaylarını şöyle özetliyor: “Ürünün toplanması, taşınması, titiz bir kalite kontrolünden geçirilmesi, yeniden paketlenmesi ve nihayetinde stoklara alınması gibi adımlar, her bir iade işlemi için ayrı ayrı gerçekleştiriliyor.” Bu operasyonel adımların maliyetine değinen Dr. Pala, “Örneğin, bir kazağın üretim maliyeti, ölçek ekonomileri sayesinde genellikle düşüktür. Ancak iade edilen bir kazağın geri dönüşüm süreci, tekil bazda çok daha pahalıya mal olabiliyor. Bu maliyet baskısı, bazı firmaları iade edilen ürünleri tekrar pazarlamaya çalışmak yerine imha etme yoluna itebiliyor.” Bu durum, iade ekonomisinin hem ekonomik hem de etik boyutlarıyla yeniden değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Görünmeyen Karbon Yükü ve Çevresel Etkiler
Tüketicilerin en sık karşılaştığı iade nedeni olan beden uyumsuzluğu, kontrolsüz bir şekilde yönetildiğinde ciddi çevre kirliliğine yol açabiliyor. Dr. Pala, tüketicinin “uymazsa geri gönderirim” rahatlığının arkasında yatan görünmeyen karbon ayak izini şu sözlerle açıklıyor: “Bir ürün, kargo aracılığıyla toplama merkezlerine, ayrıştırma ve kalite kontrol birimlerine taşınıyor, yeniden paketleniyor ve tekrar stoklanıyor. Bu süreç, özellikle moda perakendesinde, ürün başına düşen karbon salınımının ilk sevkiyattaki emisyonu aşmasına neden olabiliyor. Bu da sektörde ciddi bir ekolojik yük oluşturuyor.” Tüketicilerin sıradan gördüğü bu iade kararlarının, aslında önemli bir çevresel maliyet doğurduğunu belirten Dr. Pala, iade süreçlerinin sürdürülebilirlik açısından acilen yeniden ele alınması gerektiğini vurguluyor.
Çözüm: Stratejik İyileştirme ve Sürdürülebilirlik
Dr. Pala, bu zorlukların üstesinden gelmenin yolunun stratejik iyileştirmelerden geçtiğini belirtiyor. “Tersine lojistik süreçlerinin dikkatli ve düzenli bir şekilde planlanması, taşıma operasyonlarında enerji verimliliğinin artırılması ve geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesiyle bu riskler önemli ölçüde minimize edilebilir.” Doğru yönetilen bir tersine lojistik sisteminin, hem operasyonel verimliliği artıracağını hem de sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu bir şekilde çalışacağını ekliyor. Gazeteportal.com.tr olarak, bu önemli konunun takipçisi olmaya devam edeceğiz.
